Нью-Йорк (UNI/Petra) - Кечээ, шейшембиде Король Абдулла II Нью-Йоркто өткөн Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын жетимиш тогузунчу сессиясында Улуу Даражалуу Принц Хашем бин Абдулла IIнин катышуусунда сөз сүйлөдү.
Төмөндө каттын тексти:
Эң ырайымдуу, эң ырайымдуу Аллахтын аты менен
господин президент,
господин Генеральный секретарь!
Улуу урматтууларыңыз,
Акыркы чейрек кылымда мен ар дайым бул трибунада турдум, анткени аймактык чыр-чатактар, глобалдык башаламандыктар жана гуманитардык кризистер биздин эл аралык коомчулукту талкалап, сынап жатат.
Көбүнчө биздин дүйнөдө башаламандыксыз бир көз ирмем өтпөйт, бирок мен азыр башыбыздан өткөрүп жаткандан да коркунучтуу учурду эстей албайм.
Биздин Бириккен Улуттар Уюму глобалдык ишенимге жана моралдык бийликке доо кетирүү коркунучу бар, анын легитимдүүлүгүнүн өзөгүн урган кризиске туш болууда. Бириккен Улуттар Уюмуна физикалык жактан да, моралдык жактан да сокку урууда.
Бир жылга жакын убакыттан бери Газадагы баш калкалоочу жайлардын жана мектептердин үстүндө көтөрүлгөн көк БУУ желеги бейкүнөө жарандарды Израилдин аскерий бомбалоосунан коргой албай келет.
Ачкачылыктан жапа чеккен палестиналыктарга бир нече чакырым алыстыкта БУУнун жардам жүк ташуучу унаалары бош туруп, уюмдун логотибин көтөргөн гуманитардык жардам кызматкерлери бутага алынып, кол салууга дуушар болуп, БУУнун Эл аралык Сотунун чечимдерине каршы чыгып, анын пикирлери этибарга алынбайт.
Ошондуктан, Бириккен Улуттар Уюмунун негизги принциптерине жана баалуулуктарына болгон ишеним бул залдын ичинде да, сыртында да кыйрай баштаганы бекеринен эмес. Кээ бир элдер эл аралык укуктан жогору турганы, эл аралык адилеттүүлүк күчкө баш ийгендиги жана адам укуктары тандалып алынганы көпчүлүккө айкын болгон кайгылуу чындык. Бул кимдир бирөөлөргө берилип, кээ бирлерине каалоолор боюнча четке кагылган артыкчылык.
Биз муну кабыл ала албайбыз, тескерисинче, биздин эл аралык институттарыбызга жана глобалдык алкактарга доо кетирүү бүгүнкү күндөгү глобалдык коопсуздугубуздун алдында турган эң чоң коркунуч экенин түшүнүшүбүз керек.
Өзүңөргө суроо берип көргүлө: Эгерде биз бардык адамдар укуктары, кадыр-баркы жана баалуулуктары боюнча бирдей жана бардык улуттар мыйзам алдында бирдей деген ишеним жана ишеним менен бириккен Бириккен Улуттар Уюму болбосок, анда биз өзүбүз үчүн кандай дүйнөнү тандайбыз?
Улуу урматтууларыңыз,
Өткөн жылы дүйнө өлкөлөрү, анын ичинде Иордания 7-октябрдагы Израилдин карапайым калкына кол салуусун айыптаган, бирок ошол күндөн бери Газада болуп көрбөгөндөй зордук-зомбулуктарды эч кандай түрдө актоого болбойт.
Израилдин агрессиясы акыркы кагылышууларда өлүмдүн эң тез көрсөткүчтөрүнүн бирине, согушка байланыштуу ачарчылыктын эң тез ылдамдыгына, балдар ампутациясынын эң көп калкына жана болуп көрбөгөндөй кыйроолорго алып келди.
Израилдин өкмөтү бул согушта балдарды, журналисттерди, гуманитардык жардам кызматкерлерин жана медициналык кызматкерлерди азыркы тарыхтагы бардык согуштарга караганда көбүрөөк өлтүрдү.
Батыш Шериадагы кол салууларды унутпашыбыз керек. 7-октябрдан бери Израил өкмөтү 700дөн ашык палестиналыкты, анын ичинде 160 бала өлтүрдү, Израилдин камак жайларында камалган палестиналыктардын саны 10дөн ашты, анын ичинде 700 аял жана 400 бала... 730 бала! 730ден ашуун палестиналык үй-жайынан жана жерлеринен көчүрүлүп, отурукташуучулардын куралдуу зомбулуктары кескин күчөп, бүтүндөй айылдар жер которгон.
Аль-Кудс Аль-Шарифте Израил өкмөтүнүн мүчөлөрүнүн коргоосу жана кубаттоосу менен Ислам жана Христиандардын ыйык жерлериндеги тарыхый жана укуктук статус-квону одоно бузуулар токтобой уланууда.
Тактап айтканда, жогоруда айтылгандардын баары Газада эмес, Иордан дарыясынын батыш жээгинде болуп жатат.
42-октябрдан бери [Газада жана Батыш Шериада] 7 миңдей палестиналык шейит болду.
Көптөгөн адамдар таң калыштуусу: Кантип бул согуш палестиналыктарды атайылап бутага алуу деп эсептелбейт?
Граждандардын мындай чоң адамдык азап-кайгысын актоо мүмкүн эмес, анткени кутулуу мүмкүн эмес күрөө зыян.
Мен кагылышуулар кадыресе көрүнүш болгон аймакта жоокер болуп чоңойгом, бирок 7-октябрда башталган бул согуш жана зордук-зомбулук тууралуу эч нерсе тааныш эмес.
Эл аралык жоопкерчилик болбогондо, бул мыкаачылык кадимки көрүнүшкө айланып, дүйнөнүн каалаган жеринде ар кандай кылмыштарды жасоого жол берилген келечекке коркунуч туудурат. Бул биз каалаган нерсеби?
Палестина элинин корголушу кепилдениши керек жана аларды бардык оккупацияланган аймактарда коргоо механизмин кабыл алуу эл аралык коомчулуктун моралдык милдети буткул согуштун кырына чейин.
Алардын арасында Иорданиянын альтернативалуу мекени катары идеясын тынымсыз жайылткан экстремисттер да бар. Ошентип, мен так айта кетейин: бул эч качан болбойт. Палестиналыктардын мажбурлап жер которуусун биз эч качан кабыл албайбыз, анткени бул согуш кылмышы.
Эскалация региондогу эч бир өлкөнүн кызыкчылыгына туура келбейт жана бул акыркы бир нече күндө Ливандагы коркунучтуу окуялардан ачык көрүнүп турат. Бул эскалация токтотулушу керек.
Бир нече жылдар бою араб дүйнөсү Араб тынчтык демилгеси аркылуу Израилге колун сунуп, аны толугу менен таанууга жана тынчтыктын ордуна аны менен мамилелерди жөнгө салууга даяр болгон ага эч кандай тоскоолдук жок жылдар бою ээ болгон.
Тоскоолдук болбогондон кийин бул иммунитет акырындап көбөйдү.
Палестиналыктар 57 жылдан ашык басып алуу, адилетсиздик жана куугунтукка чыдап, бул жылдар аралыгында Израил өкмөтүнө кызыл сызыктан биринин артынан бири өтүп кетүүгө уруксат берилди.
Бирок азыр Израилдин ондогон жылдар бою жазасыз калышы анын эң жаман душманына айланды жана анын кесепеттери бардык жерде ачык көрүнүп турат. Бул Израил өкмөтү Эл аралык Сотто геноцид жасады деп айыпталып, Израилдин аракеттерине кыжырдануу дүйнө жүзү боюнча жаңырды, анткени бардык шаарлар массалык нааразылык акцияларына күбө болуп, Израилге каршы санкцияларды киргизүүнү талап кылган үндөр күчөдү.
Израилге болгон эл аралык нааразычылык бир топ убакыттан бери күчөп келе жатат, бирок ал эч качан азыркыдай ачык-айкын болгон эмес.
Бир нече ондогон жылдар бою Израил Жакынкы Чыгышта Батыш демократиясынын өнүгүп келе жаткан модели катары дүйнөгө өзүнүн имиджин көрсөтүүнү каалап келет.
Бирок Газадагы согуштун ырайымсыздыгы дүйнөнү жакшылап карап, чындыкты көрүүгө мажбурлады. Азыр көптөгөн адамдар Израилге анын курмандыктарынын көзү менен карашат жана бул эки сүрөттөлүштүн ортосундагы карама-каршылык ушунчалык ачык болуп калды, аны көз жаздымда калтыруу мүмкүн эмес, көптөгөн суктанган Израил менен палестиналыктар жакшы билет. Ысрайыл акыры толугу менен бул эки сүрөттөлүштөрдүн бири болуп калышы керек.
Бул Израилдин лидерлери жана эли жасай турган тандоо: же эркиндиктин, адилеттиктин жана бардыгы үчүн теңдиктин демократиялык баалуулуктарына ылайык жашоо, же андан ары обочолонуу жана четке кагуу коркунучу.
Биз Израилдин коопсуздукту аскердик жол менен камсыз кылууга аракет кылганына бир нече жолу күбө болдук, ар бир эскалациядан кийин убактылуу тынччылык болуп, көп өтпөй жаңы, андан да өлүмгө дуушар болгон эскалация башталат.
Эл аралык коомчулук бир нече жылдар бою жеңил жолду тандап, Израилдин палестиналыктарды уланткан аскерий оккупациясынын статус-квосун кабыл алуу менен, жетишсиз жана жетишсиз билдирүүлөр аркылуу эки мамлекеттүү чечимге колдоо көрсөтүү менен канааттанды.
Бирок азыркы статус-кво ишке ашпай турганы жана уланта албастыгы бүгүн мурдагыдан да ачык болуп калды. Эл аралык соттун эки ай мурун чыгарган милдеттүү эмес чечимине ылайык, бул статус-кво мыйзамга такыр карама-каршы келет.
Соттун пикири баарыбыз үчүн моралдык мааниге ээ жана анын милдеттенмеси биздин өлкөлөр биздин дүйнөнүн жыргалчылыгы үчүн, ошондой эле палестиналыктардын жана израилдиктердин келечеги үчүн көз жаздымда калтыра албайт, анткени эки эл тең татыктуу жашоого татыктуу, зордук-зомбулуктан жана коркуудан алыс. Буга жетишүүнүн жалгыз чечими – адилеттүү тынчтык, эл аралык укукка, адилеттүүлүккө, тең укуктарга жана өз ара таанууга негизделген тынчтык.
Биз бардыгыбыз, бардык жердеги елкелер жана элдер катары мына ушуга жетишуу учун аракет кылуу учун биригишибиз керек.
Улуу урматтууларыңыз,
Дүйнө бизди карап турат жана тарых биздин эрдигибизди соттойт, биз аракетсиздикке багынууну чечсек, келечек бизди гана эмес, ушул замандын адамдарын да жоопко тартат жана алар бизди Бириккен Улуттар Уюму катары соттойт. бул уюм негиз-делген жана биздин дуйне-буздун негизин тузген принциптерди сактап калуу учун курешуу.
Алар азыр ата-энелер балдарын жоготкондо, дарыгерлер бейтаптарынын негизги медициналык каражаттардын жетишсиздигинен өлүп жатканын көрүп жатканда жана дүйнө аларга жардам бербегендиктен бейкүнөө адамдардын өмүрү кыйылганда биз карап турабызбы деп ойлошот.
Бул согуш бүтүшү керек, барымтадагылар жана туткундар үйлөрүнө кайтуулары керек. Биз күтүп жаткан ар бир кошумча күн, жабырлануучулар көтөрө албаган кошумча күн.
Ошондуктан, мен бардык өлкөлөрдү Иорданияга кошулуп, Газага гуманитардык жардам көрсөтүү үчүн эл аралык дарбазаны киргизүүгө чакырам, бул аларга эң муктаж болгондорго азык-түлүк, таза суу, дары-дармек жана башка керектүү буюмдарды жеткирүү үчүн массалык жардам көрсөтүү аракети. Гуманитардык жардам эч качан согуштун куралы болбошу керек.
Саясий жактан канчалык айырмаланбайлы, бир дагы танууга болбойт, бул эч бир эл мындай болуп көрбөгөндөй азапты жалгыз көтөрбөшү керек. Биз келечектеги барымтага бөлүнүүнү жана чыр-чатакты тереңдетүү менен гүлдөп жаткандардын колуна калтырбашыбыз керек.
Мен абийирдин бардык өлкөлөрүн алдыдагы оор апталарда Иордания менен бул миссияда биригүүгө чакырам. Бул согуштан дээрлик бир жыл өткөндөн кийин, биздин дүйнө саясий жактан өзүнүн ийгиликсиздигин далилдеди, бирок бул биздин адамзаттын Газа элине каршы күрөшүн талап кылбайт.
Атамдын мындан 64 жыл мурун Башкы Ассамблеянын он бешинчи сессиясында айткан сөздөрүн эске сала кетейин: «Мен Кудайдан бул элдердин коомчулугу акылмандык жана тайманбастык менен чечимдерди кабыл алууга кайраттуулукка ээ болушун жана бул кризисти жоюу үчүн тез жана чечкиндүү чараларды көрүшүн тилейм. талап кылат жана биздин абийирибиз бизге буйруйт».
Менин атам акыркы демине чейин тынчтык үчүн күрөшкөн адам болгон жана мен атамдай болуп, балдарымдын же сенин балдарымдын баш ийүү менен башкарылган келечегин калтырбайм.
Баарыңарга рахмат.
Бириккен Улуттардын Уюмунун Генеральный Ассамблеясынын жетимиш тогузунчу сессиясынын заседаниелеринде иорданиялык делегациянын составында премьер-министрдин орун басары жана тышкы иштер жана экспатрианттардын иштери боюнча министри Айман Аль-Сафади, королдун конторасынын директору, инженер Ала Аль-Батайне жана Иорданиянын туруктуу екулу А. Бириккен Улуттардын Уюмундагы екулу Махмуд Аль-Хамуд.
(Мен бүттүм)
