ANKARA (UNA/ANAD) – Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdoğan ayaa carabka ku adkeeyay in loo baahan yahay in la sii wado garab istaagga Marinka Gaza iyo in la sii wado halganka lagu xaqiijinayo in aan la ilaawin xasuuqa ay Israel ka geysatay halkaasi.
Tani waxay ku soo beegantay hadallo uu u sheegay saxafiyiinta diyaaraddii ka soo laabatay Masar, ka dib markii uu ka qayb galay shirkii nabadda ee Sharma el-Sheikh Isniintii.
Madaxweyne Erdogan waxa uu rajo ka muujiyay in shir-madaxeedkan uu noqon doono isbedel cusub oo dhabbaha nabadda ee Bariga Dhexe.
Waxa uu xusay in uu horay u soo dhaweeyay wada-hadallada dadban ee Xamaas iyo dowladda Israa’iil ee xabbad-joojinta laga gaaray Qaza.
Isagoo hadalkiisa sii wata ayuu yiri: "Madax badan oo uu ku jiro Madaxweynaha Mareykanka Trump, ayaa taabtay wax ku biirinta hanaanka wada xaajoodka, waxayna soo jeediyeen in la saxiixo bayaan si loo diiwaan geliyo doorka Masar, Qatar, iyo dalkeena ay ka ciyaareen geeddi-socodkan."
Isagoo ka hadlayay ku dhawaaqista ujeedka shirka Sharm el-Sheikh, Erdogan wuxuu carrabka ku adkeeyay muhiimadda muhiimka ah ee hirgelinta dhabta ah ee heshiiska iyo cadaadiska joogtada ah ee Maraykanku ku hayo dawladda Israel inta lagu jiro marxaladan.
Erdogan ayaa ku nuuxnuuxsaday in is dhaafsiga la haystayaasha iyo maxaabiista ay tahay mid aad muhiim u ah, isagoo carrabka ku adkeeyay inay khalad tahay in heshiiska loo tixgeliyo dukumeenti lagu xallinayo arrinta Falastiin, maadaama uu nuxur ahaan yahay heshiis xabbad-joojin ah.
Waxa uu tilmaamay in xalka kaliya ee qadiyada Falastiin uu yahay in la dhiso dowlad madax banaan, madaxbanaan, iyo juquraafi ahaan ay ku mideysan yihiin Falastiiniyiinta oo laga dhiso xuduudihii 1967-kii, caasimadna ay u tahay bariga Quddus, taasoo muujineysa in Turkiga uu sii wadi doono dadaalka uu ugu jiro sidii loo gaari lahaa yoolkaas.
Isaga oo hadalkiisa sii wata waxa uu yidhi “Waxa ina soo food saartay xaalad adag, marka hore waa in aan hubinaa in dawladda Israa’iil ay fuliso ballamihii ay qaaday, maadaama ay dhinaca Israa’iil ka diiwaangashan tahay arrintani aad u liidato, waxaanan aaminsanahay in dhinacyada saamaynta ku leh Israa’iil, gaar ahaan Maraykanka, ay sii wadi doonaan waxa loo baahan yahay.
Waxa uu tilmaamay in Qaza laga dhigay burbur aad u tiro badan, isla markaana Falastiiniyiinta ku sugan Marinka ay dib ugu noqonayaan goobihii lagu khasbay inay ka baxaan, balse ma jiraan guryo, isbitaalo iyo iskuullo ka haray, ku dhawaadna ma jiraan dhismayaal taagan.
Waxa uu sheegay in Turkiga uu ka mid yahay wadamada gargaarka bini’aadantinimo ee ugu badan u soo diray Qaza, taasi oo gaareysa 102 oo tan, waxaana ku dhawaad 350 baabuur oo Turkish ah ay galeen Gaza maalmihii lasoo dhaafay. Waxa uu carabka ku adkeeyay in heshiiska ay wada gaareen Xamaas iyo Israa’iil uu dhigayo in ugu yaraan 600 oo gawaarida xamuulka ah ay maalin kasta soo galaan Marinka.
Waxa uu carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la bilaabo shaqada iyadoo lagu salaynayo qorshaha dib u dhiska ee ay ansixiyeen dalalka Carabta iyo Islaamka, iyadoo isla mar ahaantaana la gaarsiinayo gargaar bini’aadantinimo oo ballaaran Gaza.
Madaxweyne Erdogaan oo ka hadlaya saxeexa ku dhawaaqista ku dhawaaqista shir madaxeedka Sharm el-Sheikh ayaa yidhi “Saxiixyadani maaha kuwo caadi ah, iyaga oo rabitaanka nabada waxa ay noqdeen kuwo ku suntan taariikhda taariikhda”.
Waxa uu intaa ku daray, "Waa inaan sii wadnaa inaan si xooggan u garab istaagno Gaza, oo aan sii wadno halganka aan ku xaqiijinayno inaan la iloobin xasuuqa."
Erdogan ayaa carabka ku adkeeyay in Turkiga uu ku dadaali doono sidii uu u dabooli lahaa baahiyaha Falastiiniyiinta ee Gaza ka hor inta uusan jiilaalka imaan, isagoo xusay in dib u dhiska Marinka uu yahay mid muhiimad gaar ah leh.
Madaxweynaha Turkiga ayaa carabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la taageero dhammaan dhinacyada ku lugta leh dib u dhiska Gaza oo ay ugu horreeyaan dalalka Khaliijka oo ay ku jiraan Mareykanka iyo dalalka Yurub.
Waxa uu sharaxay in madaxweynaha Maraykanka Donald Trump uu ku wargaliyay rabitaankiisa ah in uu sii wado xiriirka iyo in uu sii wado diblomaasiyadda taleefanka inta lagu jiro marxaladda hadda jirta, isagoo yiri, "Waan sii wadi doonnaa kulamadeena heer kasta ah."
Erdogan waxa uu intaasi ku daray “Diblomaasiyadda aan la samaynay Mr. Trump waa mid aad muhiim u ah, waxaana ku sii wadi doonaa ballan-qaadkaas oo kale, haddii Eebbe idmo”.
(waa dhamaatay)
