Ankara (UNA/Anadolu) – Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan ayaa Arbacadii sheegay in waddada loo marayo nabad waarta oo caddaalad ah oo Gaza ku taal ay tahay xoojinta xabbad joojinta iyo hirgelinta xalka labada waddan.
Tani waxay ku soo beegantay dhambaal ay daabacday Waaxda Isgaarsiinta ee Madaxtooyada Turkiga oo ay ku daabacday akoonkeeda shirkadda Mareykanka ee “X”, taasoo ku aadaneyd maalinta caalamiga ah ee xuquuqul insaanka oo ku beegan 10-ka bisha December ee sanad kasta.
Madaxweyne Erdogan ayaa ugu hambalyeeyay dhammaan aadanaha gaar ahaan shacabka Turkiga sanad guuradii 77-aad ee kasoo wareegtay markii Qaramada Midoobay ay meel marisay baaqa caalamiga ah ee xuquuqul insaanka.
Erdogan ayaa carabka ku adkeeyay in dukumeentigan muhiimka ah, oo ka dhigan qiyamka la wadaago iyo guulaha bani'aadamnimada, uu wali sii hayo kala soocidiisa maanta sida go'aan caalami ah oo dammaanad qaadaya xuquuqda dabiiciga ah ee qof kasta, isaga oo intaa ku daray in si kastaba ha ahaatee, xeerarka iyo mabaadi'da ku jira Baaqa ayaa lagu xadgudbay meelo badan oo adduunka ah, iyo fikradaha sida nabadda iyo caddaaladda ayaa si joogto ah hoos u dhacaya.
Dhambaalkiisa, Madaxweyne Erdogan waxa uu tilmaamay in xasuuqa ay Israa’iil ka geysatay Qaza, kaas oo lagu dilay in ka badan 70 oo falastiiniyiin ah, uu muujinayo xad-gudub weyn oo ka dhan ah qiyamka ku jira Baaqa Caalamiga ah ee Xuquuqda Aadanaha.
Wuxuu muujiyay sida uu uga xun yahay in cadaalad darada ay ka socoto Gaza iyo dhulka Falastiiniyiinta ee la heysto, inkastoo ay jiraan dadaalo ay sameeyeen beesha caalamka.
Waxa uu intaa ku daray: "Dariiqa loo maro nabad waarta oo cadaalad ah oo Gaza ka dhacda waxa ay maraysaa xoojinta xabad joojinta aan ka caawinay in aan gaarno iyo iyada oo loo marayo hirgelinta xalka labada dawladood."
Madaxweynaha Turkiga ayaa ku nuuxnuuxsaday in dib u dhiska Gaza oo isu bedelay burbur aad u badan, ay tahay mas’uuliyad la wadaago oo ku dhacda dhammaan bani’aadamnimada ee ku wajahan Falastiiniyiinta.
Waxa uu xusay in Israa’iil ay muujineyso xaqiraada dhanka sharciga iyo kala dambeynta iyadoo ku xad gudubta xabad joojinta weeraro lagu dilay ugu yaraan 370 falastiiniyiin ah tan iyo 11-kii October.
Waxa uu carrabka ku adkeeyay muhiimadda weyn ee ay leedahay in la xoojiyo cadaadiska caalamiga ah ee Israel si looga hortago in Gaza ay mar kale u soo jiidato colaad.
Isagoo hadalkiisa sii wata ayuu yiri: "Si la mid ah, hindisayaashayada ku aaddan nabadda iyo wada-hadallada ayaa sii socda si loo joojiyo dhiigga daadanaya ee u dhexeeya walaalaha Suudaan iyo soo celinta amniga iyo xasilloonida dalka."
La dagaalanka cunsuriyadda iyo Islaam nacaybka
Erdogan ayaa sidoo kale sharaxay in la dagaalanka cunsuriyadda dhaqameed, Islaam nacaybka iyo nacaybka ay muhiim u tahay in la ilaaliyo mabaadi'da ku jirta bayaanka, isagoo sheegay in iska indha-tirka dambiyada nacaybka iyo hadaladooda, ku guul dareysiga fulinta tallaabooyinka lagama maarmaanka ah iyo ciqaabaha iyaga ka dhanka ah, iyo xitaa ku dhiirigelinta xaalado badan oo ku marmarsiyoonaya xorriyadda fikirka, waa gebi ahaanba aan la aqbali karin.
Waxa uu intaasi ku daray “Anaga oo ku sugan dalka Turkiga, annagoo leh dhaxalkayaga hodanka ah ee taariikhiga ah, waxaanu sii wadi doonaa difaacida xuquuqul insaanka iyo karaamada aduunka oo dhan, iyadoon la takoorin luuqad, isir iyo asal, waxaanu gacan ka gaysan doonaa sidii loo heli lahaa nabad iyo amni caalami ah oo heerkeedu sareeyo”.
Isagoo hadalkiisa sii wata ayuu yiri: “Waxaan qaadi doonaa tillaabooyin adag oo aan ugu dambeyntii meesha ka saarno dhibaatada argagaxisada ee galaaftay nolosha kumannaan shacab ah, caqabadna ku noqotay horumarka aan gaadhnay barwaaqada iyo xasilloonida muddo nus qarni ku dhow.”
Isagoo hadalkiisa sii wata ayuu yiri: “Waxaan marka hore gaari doonnaa hadafka Turkiga oo aan argagixiso lahayn, ka dib, haddii Eebbe idmo, waxaan si lama filaan ah u gaari doonnaa yoolka gobol aan argagixiso lahayn oo ku dhisan horumar, wadajir, iskaashi, iyo nabad,” isagoo carrabka ku adkeeyay in Turkigu ay ka go’an tahay, samir, daacadna ka yihiin xaqiijinta dadaalkaas.
Gabagabadii, Erdogaan waxa uu u rajeeyay in maalintan ay nabad, barwaaqo iyo xasillooni u horseeddo dhammaan caalamka, gaar ahaan Gaza, Falastiin inteeda kale iyo Suudaan.
(waa dhamaatay)
