Enqere (UNA/Anadolu) - Wezareta Karên Derve ya Tirkiyê biryara dawî ya hikûmeta Îsraîlê ya derbarê qeydkirina erdê de, ku armanc dike serweriya xwe li Şerîaya Rojava ya dagirkirî ferz bike û çalakiyên xwe yên wargehkirinê berfireh bike, bi tundî şermezar kir.
Zûtir ji roja Yekşemê, hikûmeta Îsraîlê biryarek pejirand ku rê dide wê ku erdên Filistînî li Şerîaya Rojava bi tomarkirina wê wekî "milkê dewletê" desteser bike, ev yekem car ji sala 1967an vir ve.
Wezareta Derve ya Tirkiyê di daxuyaniyekê de got: "Em biryara dawî ya hikûmeta Îsraîlê bi tundî şermezar dikin, ku armanc dike serweriya xwe li Şerîaya Rojava ya dagirkirî ferz bike û çalakiyên xwe yên wargehkirinê berfireh bike."
Wê destnîşan kir ku armanca vê gavê koçberkirina bi darê zorê ya gelê Filistînê ji axên wan û lezandina gavên îlhaqa neqanûnî ji aliyê Îsraîlê ve ye, û ew pûç û bêqîmet e û binpêkirina eşkere ya qanûnên navneteweyî ye.
Wê tekez kir ku Îsraîl li ser axên Filistînî yên dagirkirî ti serweriyek tune ye, û polîtîkayên berfirehker ên ku ji hêla hikûmeta Serokwezîrê Îsraîlê Benjamin Netanyahu ve li Şerîaya Rojava ya dagirkirî zêde bûne, hewldanên ji bo anîna aştiyê li herêmê têk dibin û zirarê didin perspektîfa çareseriyek du dewletan.
Wê bang li civaka navneteweyî kir ku li hember hewildanên Îsraîlê yên ji bo ferzkirina rastiyên qediyayî helwesteke tund nîşan bide.
Wê diyar kir ku Tirkiye dê piştgiriyê bide hewildanên ji bo avakirina dewleteke Filistînî ya serbixwe, serwer û yekgirtî ya erdnîgarî di nav sînorên sala 1967an de, bi paytexta wê Qudsa Rojhilat.
Desteya Weşana Îsraîlê ragihand ku hikûmetê pêşniyarek ji bo destpêkirina pêvajoya qeydkirina erdên li Şerîaya Rojava wekî "milkê dewletê" pejirand, û diyar kir ku pêşniyar ji hêla Wezîra Darayî Bezalel Smotrich, Wezîrê Dadê Yariv Levin û Wezîrê Parastinê Yisrael Katz ve hatiye pêşkêş kirin.
Li gorî ajansa nûçeyan a fermî ya Filistînê WAFA, Serokatiya Filistînê di daxuyaniyekê de, di şîroveya xwe ya yekem de li ser vê mijarê, biryara Îsraîlê wekî "gef li ser ewlehî û îstîqrarê, rageşiyek xeternak, û binpêkirina eşkere ya hiqûqa navneteweyî û biryarên rewatiya navneteweyî" bi nav kir.
Wê got ku "biryara Îsraîlê ya redkirî û şermezarkirî wekî îlhaqkirina fiîlî ya axa Filistînê ya dagirkirî û ragihandina destpêkirina pêkanîna planên îlhaqkirina axa Filistînê bi armanca xurtkirina dagirkirinê bi rêya wargehên neqanûnî tê hesibandin û dawîanîna peymanên îmzekirî pêk tîne."
Wê zêde kir ku biryar "bi eşkereyî li dijî biryarên Konseya Ewlehiyê ya NY ye, nemaze biryara 2334, ku hemî çalakiyên wargehkirinê li tevahiya axa Filistînê ya dagirkirî, tevî Rojhilatê Qudsê, neqanûnî dibîne."
Konseya Ewlehiyê ya NY di 23ê Kanûna Pêşîn a 2016an de biryara 2334 pejirand û bang li Îsraîlê kir ku çalakiyên avakirina wargehan li Şerîaya Rojava, tevî Qudsa Rojhilat, rawestîne û ragihand ku avakirina wargehan ji aliyê Îsraîlê ve li axa dagirkirî ji sala 1967an vir ve neqanûnî ye.
(ez diqedînim)
