Анкара (UNA/Anadolu) – Түркияның сыртқы істер министрі Хакан Фидан Израильдің Газа секторында Палестина халқына қарсы жүргізіп жатқан геноциді адамзат тарихында қара дақ болып қала беретінін, бірақ сонымен бірге ол жаһандық сананы оятудың құралына айналғанын мәлімдеді.
Бұл туралы ол дүйсенбі күні Анкарадағы қонақ үйлердің бірінде «Бейбітшілікке, тұрақтылыққа және өркендеуге қол жеткізудің сыртқы саясаты» ұранымен өткен 16-шы Түркия елшілері конференциясының ашылуында сөйлеген сөзінде айтты.
Фидан Израильдің Газада жасаған геноцидіне қарсы Түркияның жаһандық ар-ұжданның дауысы болғанын атап өтті.
Ол былай деп қосты: «Палестина мәселесіне қатысты басынан бастап ұстанған принциптік ұстанымымыз атысты тоқтату туралы келісімге қол жеткізуде шешуші рөл атқарды».
Ол Түркияның бұл бағыттағы күш-жігері кең халықаралық қолдауға ие болғанын атап өтті.
Ол былай деп қосты: «Егер екі мемлекетті шешім тіпті Батыс астаналарында да қабылданса, бұл көбінесе біздің дипломатиямыздың принципті және табанды ұстанымына байланысты».
Ол Палестинадағы тұрақты бейбітшілікке қол жеткізу уақытты қажет ететінін атап өтіп, Анкараның екі мемлекетті шешім идеясын жандандыру үшін шыдамдылықпен және табандылықпен жұмыс істей беретінін растады.
10 қазанда ХАМАС пен Израиль арасындағы атысты тоқтату туралы келісімнің бірінші кезеңі басталды, бірақ соңғысы оны күн сайын бұзып, жүздеген адамның өмірін қиды.
Израильдің 2023 жылдың 8 қазанында басталып, екі жылға созылған геноциді 70 000-нан астам палестиналықтың қазасына және 171 000-нан астам адамның жаралануына әкеп соқты, сондай-ақ азаматтық инфрақұрылымның 90 пайызына әсер еткен үлкен қирандыларға әкелді.
Сириядағы жағдай
Фидан өз сөзінде Сириядағы жағдайға тоқталып, Сириядағы Асад режимінің құлауының бір жылдығы түрік дипломатиясының тарихтың дұрыс жағында тұрғанының тағы бір мысалы екенін атап өтті.
Ол Түркияның соңғы он бес жылда Сирия аренасында ең қиын сынақтардан өткенін және адами қадір-қасиетке нұқсан келтірмей, саяси және экономикалық шығындарды көтергенін атап өтті.
Ол сөзін жалғастырды: «Біз жалғыз қалған кезеңдермен бетпе-бет келдік, бірнеше ел террористік ұйымдармен тактикалық ынтымақтастық орнатты, бірақ біз өз жолымыздан тайған жоқпыз».
Ол 2024 жылдың 8 желтоқсаны Сирия халқы үшін үміттің жаңа тарауының туған күні екенін мәлімдеді.
Фидан былай деп қосты: «Біз сыртқы араласудан азат, тұрақты Сирия аймағымызға үлкен оң әсер ететініне және Түркия бауырлас Сирия халқын берік қолдайтынына сенеміз».
2024 жылдың 8 желтоқсанында сириялық көтерілісшілер астана Дамаскке кіріп, билікті әкесі Хафезден (1970-2000) мұра еткен Башар Асад режимінің (2000-2024) құлатылғанын жариялады.
- Ресей-Украина соғысы
Ресей-Украина соғысы туралы айта келе, Фидан былай деді: «Соғыстың алғашқы күнінен бастап біздің қағидамыз айқын болды: соғыста жеңімпаздар жоқ, әділ бейбітшілікте жеңілгендер жоқ».
Ол былай деп жалғастырды: «Осы сенімге сүйене отырып, біз соғысты дипломатиялық келіссөздер арқылы тоқтату үшін қарқынды күш салған ел болдық. Стамбұл әлі күнге дейін тараптар техникалық деңгейде кездесіп, бейбітшілік негіздерін талқылай алатын жалғыз платформа ретіндегі ерекше орнын сақтап келеді».
Фидан орыстар мен украиндар арасындағы Стамбұлдағы кездесулер түрік дипломатиясына деген сенімнің айқын дәлелі екенін түсіндірді.
Ол Түркияның соғысты дипломатиялық жолмен тоқтату үшін барлық бастамаларды қабылдауға, жеңілдетуші рөл атқаруға және бейбітшілік үстелін қайта орнатуға дайын екенін атап өтті.
Стамбұлда 2025 жылдың мамыр, маусым және шілде айларында Украина мен Ресей арасында тікелей келіссөздер өтті, нәтижесінде екі жақтан да мыңдаған тұтқынды босату туралы келісімге қол жеткізілді.
2022 жылдың 24 ақпанынан бастап Ресей көршісі Украинаға қарсы әскери шабуыл жасап, Киевтен шабуылды тоқтату үшін батыс әскери құрылымдарына мүшелігінен бас тартуды талап етіп келеді, Киев мұны өз ісіне «араласу» деп санайды.
